Museum het Schip

Museum Het Schip in Amsterdam wint € 30.000,- om  tentoonstellingen, workshops en rondleidingen multizintuiglijk aan te bieden aan mensen met een visuele beperking. Dit plan kreeg de meeste stemmen van het Nederlandse publiek en ontvangt daarom de eerste prijs van de RAAK Stimuleringsprijs 2021.

Sociale gelijkheid stond hoog in het vaandel bij de architecten van de Amsterdamse School. Bouwen aan vooruitgang was het uitgangspunt. Tot op de dag van vandaag streeft Museum Het Schip daarom naar toegankelijkheid voor alle doelgroepen in het museum.” – Josée Roel, directeur Museum Het Schip.

Rijksmuseum Muiderslot wint de tweede prijs (€ 20.000,-) voor het ontwikkelen van instaprondleidingen voor (individuele) bezoekers met een visuele beperking én een tactiele maquette en een audiotour met uitgebreide beeldbeschrijvingen. De derde prijs (€ 10.000,-) ten slotte gaat naar het Natuurhistorisch Museum Rotterdam voor een audiotour waarmee bezoekers met een visuele beperking op eigen gelegenheid het museum kunnen bezoeken en dezelfde informatie kunnen opdoen als mensen zonder beperking.

Over de RAAK Stimuleringsprijs

De RAAK Stimuleringsprijs maakt projecten mogelijk die zorgen voor een inclusieve museumervaring voor mensen met een visuele beperking. Uit alle inzendingen heeft de jury onder voorzitterschap van cabaretier en columnist Vincent Bijlo 3 finalisten gekozen. Tot 30 november kon iedereen in Nederland zijn stem uitbrengen via www.raakstimuleringsprijs.nl.

“Laat je inspireren door de prachtige plannen van deze prijswinnaars. Iedereen met een visuele beperking is welkom in musea, dat is waar we naar blijven streven met elkaar. Op deze feestelijke dag zijn we weer een stap verder gekomen bij dat doel!” – Luuk-Jan Boon, directeur Oogvereniging.

De prijsuitreiking was online live te volgen op woensdagmiddag 8 december. Er was een inhoudelijk programma met sprekers van onder andere Museum Martena (winnaar 2020), Visio, Bartiméus en Mikxs. Het online event is binnenkort terug te kijken via het Youtubekanaal van de Oogvereniging.

Over de Oogvereniging

De Oogvereniging is de belangenorganisatie voor alle mensen met een oogaandoening in Nederland. Een toegankelijke samenleving waarin iedereen kan meedoen is waar de vereniging zich voor inzet. www.oogvereniging.nl

Vrouw die in de Tentoonstelling Dwarsverbanden een 3D schilderij met haar handen verkent.

Het Van Abbemuseum in Eindhoven heeft zijn vaste collectie een grondige update gegeven. Zien, voelen en ruiken staan centraal in de collectie­presentatie ‘Dwarsverbanden’.

Fris en rokerig. Zo omschrijft het geurkaartje zichzelf. Het hoort bij het schilderij ‘Le bain des Vagabonds’ uit 1936 van de Belgische schilder Jean Brusselmans. Fris omdat zes mannen klaar staan om in het water te duiken. Rokerig omdat op de achtergrond een fabriek rook uitbraakt. Die twee elementen werden door de geurmakers gebruikt om de inhoud van het schilderij in één nieuwe geur te vatten en op een kaartje aan te brengen. Je mag het mee naar huis nemen.

Charles Esche, de directeur van het Van ­Abbemuseum moet even glimlachen als we zeggen dat we het een beetje raar vinden om een kunstwerk in een specifieke geur te gieten. Zeker omdat voor onze neus de geur eerder onbestemd is dan fris en rokerig.

‘Je moet het wat metaforisch bekijken. Onze nieuwe collectiepresentatie is erop gericht alle zintuigen te prikkelen, ook de neus. We willen tonen dat je niet alleen naar kunst moet kijken, maar dat je je hele lichaam moet gebruiken.’

‘We waren al een tijd aan het nadenken over hoe je kunst dichter bij de mensen kan brengen. Door gesprekken, ook met buitenlandse musea, is de multizintuigelijke opstelling naar voren gekomen. Kijken, voelen, ruiken, luisteren. Daarnaast hebben we museumtours ontwikkeld die je vindt op de Smartify- app, gespecialiseerd in kunst.’

De nieuwe opstelling langs verschillende zalen en etages volgt grosso modo een chronologisch parcours. Het centrale thema is misschien wel de universaliteit van de moderne en hedendaagse kunst. ‘We moeten af van het centralisme van de westerse kunst. De blanke kunstenaar is niet langer de norm. Dat geldt ook in de benaming van kunstvormen. Als een westerling in de 15de eeuw een schilderij maakte, noemen we dat vandaag kunst. Als een Afrikaan in de 15de eeuw een beeld maakte, is dat etnografische kunst. In die benoeming zit eigenlijk al een waardeoordeel. Waarom doen we dat?’

Iedere zaal is anders. Dat maakt de tocht door de expo avontuurlijk. In de zaal met Brusselmans en andere moderne schilders staan de kunstwerken veel lager opgesteld dan je gewend bent. Bewust, zo blijkt. Het is gedaan ten voordele van rolstoelgebruikers. Enkele kunstwerken kregen een kopie in 3D. Je kan ze met je handen voelen. Dat is bedoeld voor slechtziende bezoekers. Maar eigenlijk zijn ze voor iedereen bestemd. Het voelen van een kunstwerk geeft de beleving een nieuwe dimensie.

Helemaal aan het eind vatten twee beeldjes naast elkaar de filosofie van het wereldmuseum perfect samen. Het ene is ‘Demeter’ van de Rus Ossip Zadkine. Het andere is ‘Voorouderbeeld’ van Rodan Omomá uit ­Papoea. Verschillend, maar uiteindelijk toch beide topkunst. En neem dan de lift naar beneden. Je wordt begeleid door een auditief kunstwerk. Zo goed dat je het opnieuw wil horen. Terug naar boven dus.

‘Dwarsverbanden’ loopt tot 2024 in het Van Abbemuseum in Eindhoven. www.vanabbe.nl

MULTI-ZINTUIGLIJKE RONDLEIDING 

Voor blinden, slechtzienden en andere geïnteresseerden

Op 12/12/2021 en 09/01/2022
14:00 – 16:00

Onbeperkt van Abbe

Een rondleiding langs de kunstwerken van het museum voor blinden en slechtzienden. Raak werken uit de collectie aan en laat ze tot leven komen door onder meer muziek, literatuur en geur.

Het Muiderslot Museum in Muiden.

Drie musea in de running voor RAAK Stimuleringsprijs 2021.

Het Muiderslot in Muiden, Museum Het Schip in Amsterdam en Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam zijn door een vakjury genomineerd voor de RAAK Stimuleringsprijs 2021. Alle finalisten krijgen een geldprijs om hun collectie toegankelijk(er) te maken voor blinden en slechtzienden. Het museum dat de meeste stemmen ontvangt van het publiek op www.raakstimuleringsprijs.nl, gaat naar huis met de hoofdprijs van €30.000.

De drie genomineerde musea:

  • Het Muiderslot zet in op ervaren van het kasteel met álle zintuigen via het overkoepelende project ‘Sense the Castle’. Dit start met het ontwikkelen van aanbod voor mensen met een visuele beperking. Doel is om instaprondleidingen te ontwikkelen voor (individuele) bezoekers met een visuele beperking én om de collectie voor hen toegankelijker maken door een tactiele maquette en een audiotour met uitgebreide beeldbeschrijvingen. De aandacht voor multi-zintuiglijkheid opent ruimte voor perspectieven die eerder in het Muiderslot geen of weinig aandacht hebben gekregen. Zo leidt bijvoorbeeld aandacht voor geuren en smaken uit de kasteeltuinen en de slotkeuken tot gesprekken over de herkomst van planten en ingrediënten en daarmee over de uitwisseling tussen culturen vroeger en nu.
  • Museum Het Schip wilt door middel van multizintuiglijke tentoonstellingen, excursies en workshops in combinatie met een museumbezoek de museum cultuurparticipatie van mensen met een visuele beperking verhogen. Het maken van ambachtelijke kunstwerken tijdens workshops biedt een ervaring voor iedereen, van jong tot oud, met of zonder beperking, en laat iedereen zich welkom voelen in het museum. Het plan richt zich daarbij op groepsbezoek en op zelfstandig museumbezoek aan de beide musea van de Amsterdamse School.
  • Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam wil een audiotour ontwikkelen waarmee bezoekers met een visuele beperking op eigen gelegenheid het museum kunnen bezoeken en dezelfde informatie opdoen als mensen zonder beperking. De audiotour doet alle (semi)permanente zalen van het museum aan en biedt bezoekers op veel punten een object om te voelen of een andere korte activiteit om een zintuig te prikkelen, om zo het verhaal te duiden. Deze audiotour is gedurende openingstijden altijd beschikbaar voor alle bezoekers en de voelobjecten zullen permanent in het museum staan.

Toegankelijkheid

In Nederland zijn meer dan 250.000 mensen slechtziend of blind. Zij kunnen niet zoals anderen kijken naar kunstwerken, objecten of andere informatie in een museum. Met de RAAK Stimuleringsprijs, die dit jaar voor de derde keer wordt uitgereikt, worden musea gestimuleerd om hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. De prijs is een initiatief van het Oogfonds, het Van Abbemuseum en Stichting Dedicon en wordt ondersteund door verschillende fondsen.

Prijsuitreiking

Stemmen kan tot en met 30 november op www.raakstimuleringsprijs.nl.

 

 

Twee dansers omarmen elkaar op het podium tijdens de voorstelling Casablanca.

Scapino Ballet Rotterdam maakt de nieuwe voorstelling Casablanca toegankelijk voor blinden en slechtzienden. In samenwerking met stichting Komt Het Zien! wordt in een drietal theaters een live audiodescriptie gemaakt. Ook is er voorafgaand aan de voorstelling een speciale inleiding in de vorm van een ‘touch tour’. Publiek met een visuele beperking kan Casablanca beleven op 27 november in Stadschouwburg Haarlem, 19 januari in Schouwburg Tilburg en 25 februari in Theater Rotterdam.

Scapino wil er zijn voor iedereen, ook voor mensen met een oogaandoening. Daarom werkt het gezelschap samen met Komt het Zien! aan het toegankelijk maken van haar voorstellingen. In 2019 was All Hands on Deck de allereerste moderne dansvoorstelling in Nederland met live audiodescriptie, gevolgd door The Great Bean in 2020. Op 1 november j.l. organiseerde de Oogvereniging een webinar over de samenwerking van Scapino en Komt Het Zien!
Tasten en voelen is voor visueel beperkten belangrijk om een goede voorstelling te beleven. Daarom krijgen zij voorafgaand aan de voorstelling een inleiding waarbij dansers, kostuums & decor aangeraakt mogen worden. Tijdens de voorstelling zelf vertaalt een blindentolk de danstaal van Casablanca. Via koptelefoons ontvangen blinden en slechtzienden deze informatie tijdens de voorstelling. De blindentolken bij Casablanca zijn theaterregisseur Trudy Schambergen en Hilbert Geerling, maker van kindertheater én 5-voudig Nederlands kampioen goochelen.

Casablanca

De film Casablanca met Ingrid Bergman en Humphrey Bogart in de hoofdrollen geldt als een van de beste films ooit. Choreograaf Ed Wubbe gebruikt het verhaal van de Hollywoodklassieker uit 1942 als basis voor een beeldende voorstelling over hartstocht, vrijheid en verlangen naar een betere wereld. Muzikaal uitgangspunt is de soundtrack van de film, afgewisseld met  traditionele Marokkaanse Berbermuziek. Ook het bekende lied ‘as time goes by’ komt in verschillende arrangementen in de voorstelling terug.

Stichting Komt het Zien!

Stichting Komt Het Zien! levert auditieve vertolkingen van podiumproducties voor blinden en slechtzienden. Een blinde dame vertelt: “Ik ben ook gewoon een mens. Ik woon in een gewoon huis, ik heb kinderen die gewoon naar school moeten. Dan wil ik ook wel eens gewoon naar het theater kunnen. Laatst ging ik naar een voorstelling zonder blindentolk. Ik hoorde anderen lachen, maar ik had geen idee waarom, want ik kon de voorstelling niet volgen. Als er audiobeschrijving is kan ik alles gewoon zien, terwijl ik geen steek zie. Geweldig!”

 

 

De roltrappen in de Tweede Kamer op locatie B67

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wij zijn verheugd om wederom een bijdrage te kunnen aan de toegankelijkheid van de Tweede kamer. Deze is voor 5,5 jaar gehuisvest op B67 het voormalige gebouw van buitenlandse zaken. Half juli ontving Stichting Geluid in Zicht de opdracht bevestiging om op de nieuwe locatie een audiomaquette te ontwerpen en te realiseren. Op 18 augustus kregen wij een rondleiding en de benodigde tekeningen om tot een ontwerp te komen.

Voor deze tijdelijke plek is een kleiner budget beschikbaar waardoor de audio en het model vereenvoudigd gerealiseerd gaat worden. Maar dit toekomstig model stelt de blinde of slechtziende bezoeker wederom in staat om een beeld te vormen van dit nieuwe gebouw en met name de plenaire zaal. Ook weet de bezoeker dankzij audio-informatie hoe hij/zij makkelijker zijn weg kan vinden om op de publieke tribune naar plenaire vergaderingen te luisteren.

Momenteel is Laura Ubachs van Equinox Architectuur bezig om de tekeningen om te vormen naar een 3D print. En Robert Bosch verzorgt de audiotechniek voor dit tafelmodel. Wij streven ernaar om dit tafelmodel in februari 2022 samen met onze doelgroep, dat zijn de blinden en slechtzienden, feestelijk te presenteren. Hopelijk is tegen die tijd de formatie rond en hebben wij met een nieuw kabinet van doen.

Man verkent plattegrond en prototypes van de Tweede Kamer met zijn handen.

Sinds 25 september is er in de entree van het Van Gogh Museum een voelbare maquette van het museumgebouw beschikbaar, inclusief alle etages en looproutes. De maquette is bedoeld om een bezoek aan het museum voor iedereen, maar vooral voor blinde en slechtziende bezoekers, gemakkelijker te maken.

Aan de hand van de 3D-geprinte maquette (gemaakt door Local Makers) kunnen bezoekers het museumgebouw letterlijk aftasten, in kaart brengen en zich oriënteren tijdens hun bezoek. Dat maakt de maquette bijzonder: het Van Gogh Museum is het eerste museum in Nederland met een uitgebreide voelmaquette van zowel de binnen- als buitenkant van het gebouw.

Emilie Gordenker, directeur Van Gogh Museum: ‘Dankzij de steun en expertise van het Bartiméus Fonds en Stichting Accessibility hebben we het Van Gogh Museum weer een stukje toegankelijker kunnen maken. We hopen ons de komende jaren op dit gebied te blijven ontwikkelen om zo iedereen die dat wil een onvergetelijke museumervaring te kunnen bieden.’

Hulp bij oriëntatie

Het leven en werk van Vincent van Gogh spreekt mensen met een visuele beperking evenzeer aan als de vele andere bezoekers die hun weg naar het museum vinden. Het Van Gogh Museum biedt een interactief programma aan voor blinden en slechtzienden (Van Gogh op gevoel). De nieuwe voelmaquette helpt bezoekers te begrijpen hoe het Van Gogh Museum is opgebouwd en wat ze op elke etage kunnen vinden, tijdens een rondleiding of onafhankelijk bezoek. De maquette staat in de entreehal van het Van Gogh Museum en helpt bezoekers meteen bij binnenkomst bij hun oriëntatie van en navigatie door het gebouw. Door aan de maquette te voelen, kunnen blinde en slechtziende bezoekers de architectuur en de indeling van de gebouwen van het museum ervaren. Zo kan men aan de hand van de miniatuurversies van de gebouwen bijvoorbeeld voelen dat het in 1973 geopende hoofdgebouw, ontworpen door Gerrit Rietveld, een bijzonder trappenhuis heeft.

Mirjam Eikelenboom, educator bij het Van Gogh Museum: ‘De voelmaquette is specifiek ontworpen voor bezoekers met verschillende visuele beperkingen, maar zal veel van onze bezoekers helpen tijdens hun bezoek. We vinden het belangrijk dat een slechtziende of blinde bezoeker zich ook welkom voelt. Het beleven van kunst is meer dan kijken alleen.’

Het gehele gebouw ervaren

De maquette bestaat uit twee delen: één miniatuurversie van de buitenkant van alle gebouwen die samen het Van Gogh Museum vormen (entreehal aan het Museumplein, tentoonstellingsvleugel en hoofdgebouw) en een opengewerkte maquette waarin alle verdiepingen met de museumzalen voelbaar zijn. Zo kunnen bezoekers bijvoorbeeld achterhalen waar de liften zich bevinden. Daarnaast blijft het museum de maquette en de toegankelijkheid van het museum verder ontwikkelen. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan voelbare plattegronden die geplaatst zullen worden naast de liftingangen, op elke etage van de vaste collectie. De plattegronden bieden per verdieping uitgebreide informatie over de looproutes en wat er te vinden is. Voor tijdelijke tentoonstellingen zullen eveneens voelbare plattegronden geprint worden.

Samenwerken met de doelgroep

Het is voor het Van Gogh Museum belangrijk om de doelgroep te betrekken bij het proces naar een toegankelijker museum. Het museum heeft daarom, mede met hulp van het Bartiméus Fonds, voor de ontwikkeling van de maquette samengewerkt met en veel steun gehad aan verschillende (potentiële) bezoekers die blind of slechtziend zijn. Dankzij verschillende focusgroepen, testsessies en de expertise van Stichting Accessibility (onderdeel van Bartiméus) kwam het museum samen met hen tot de huidige voelmaquette.

Séverine Kas, adviseur stichting Accessibility: ‘Het was bijzonder om aan deze voelmaquettes mee te werken. De soms lastige wayfinding in een museum kan vaak nog een obstakel zijn voor de blinde of slechtziende bezoeker. Dankzij de nieuwe voelmaquette kan er met twee handen overzicht en begrip van de gebouwen worden gecreëerd én kan de ziende bezoeker nu in één oogopslag zien hoe het gebouw in elkaar zit. De maquette nodigt uit tot ontdekken.’

De voelmaquette staat in de entreehal van het Van Gogh Museum en is voor iedereen die dat wil te gebruiken.

Kunstwerk met daarnaast het logo van beeld in geluid.

Beleef Beeld In Geluid vanaf 2 oktober in Den Haag!

Stichting Oren en Ogen Tekort lanceert zaterdag 2 oktober wederom een prachtig initiatief om kunst toegankelijker te maken voor mensen met een visuele beperking. Vanaf dat moment is Beeld in Geluid (BiG) voor iedereen beschikbaar!

Toegankelijke kunst in Nederland

Nederland is een rijk land als het gaat over kunst en cultuur. We hebben een grote schat aan kunst die tentoongesteld wordt in de openbare ruimte. In het park, op boulevards, op straat. Kunst die 24 uur per dag, 7 dagen per week gratis bezocht kan worden. Kunst waar mensen gewoon langs lopen, vaak zonder er écht naar te kijken.

Maar áls je dan kijkt, kan het je verwonderen, verbazen, ergeren of misschien wel ontroeren. Kijken naar beelden maakt wat bij mensen los, of je de boodschap achter het beeld nu kent of niet. En het leuke van deze vrij toegankelijke kunst, je mag er ook gewoon aan zitten!

“Het is onze missie om kunst en cultuur toegankelijker te maken voor mensen met een visuele beperking. Na Op de tast in Maassluis afgelopen jaar, richten wij ons dit keer op kunst die 24/7 te bezoeken is.” Kunst waar je niet voor naar een museum hoeft te gaan, maar waar je ieder moment van de dag van kan genieten. Stichting Oren en Ogen Tekort gaat kunst in de openbare ruimte BiG maken!”, aldus initiatiefneemster Elvera van Leeuwen.

Hoe werkt het?

Stichting Oren en Ogen Tekort voorziet beelden in de openbare ruimte van een beeldbeschrijving en zet beeld dus letterlijk om in geluid. Daarom heet het project dan ook: Beeld in Geluid, BiG, kunst om te horen!

Via de handige app van izi.TRAVEL kom je bij de beeldbeschrijvingen. Zoek naar BiG voor onze collectie. In de app kun je de steden vinden waarin je Beeld in geluid kan inschakelen, maar ook wandelingen die je langs de verschillende beelden leiden. Als je gekozen hebt voor een route en je gaat deze volgen dan zal je bij elk beeld uit de reeks een beeldbeschrijving te horen krijgen. Deze wordt heel gemakkelijk via GPS lokalisering geactiveerd. Je kunt de beschrijvingen ook ter plaatse (of vanuit je luie stoel) beluisteren door ze zelf in de app te activeren. Bij elk beeld vind je in de app ook in tekst de achtergrondinformatie die beschikbaar is. Wil je hier meer over weten? Ga naar www.beeldingeluid.nl!

Vincent Bijlo staat met twee andere personen naast de bronzen maquette van Terschelling.
Bovenop het Kaapsduin bij West-Terschelling staat sinds vrijdag een bronzen maquette van het eiland. Het is niet zomaar een kunstwerk: het is speciaal voor mensen die niet goed kunnen zien. De maquette is dus om te voelen en er staat uitleg op in braille.
De maquette is onthuld door cabaretier Vincent Bijlo, die zelf een visuele beperking heeft. Hij zei: “Deze maquette laat mij Terschelling zien. Want zien doe je met alle zintuigen die je tot je beschikking hebt.” Kunstenaar en bronsgieter zijn Eke van Mansvelt en Joep van der Kleij.

‘Tastbaar Terschelling’

De maquette is ruim drie meter lang en alles is volledig op schaal: 1 op 10.000. Een deel van het project ‘Tastbaar Terschelling’ is betaald met het veilen van de ANWB-paddenstoelen op Terschelling.

Vanaf oktober zijn er weer gratis instaprondleidingen voor blinde en slechtziende bezoekers in het Rijksmuseum.

Voor volwassenen:
Elke derde zondag van de maand van 14.30 tot 16 uur in de vaste collectie
Elke eerste vrijdag van de maand van 14.30 tot 16 uur in de tentoonstelling
Vanaf oktober tot en met januari is de tentoonstelling Vergeet me Niet. Een tentoonstelling over 100 renaissance portretten: Machtige keizers, flamboyante aristocraten en welgestelde burgers. Steeds meer mensen lieten zich in de 15de en 16de eeuw vereeuwigen. Vergeet me niet gaat over ambities, verlangen en verlies. Over hoe mensen herinnerd willen worden.
De eerste rondleiding is op vrijdag 8 oktober.

De instaprondleidingen zijn gratis. Je kunt ook een privérondleiding boeken voor 30 euro.

Boek hier je rondleiding:
Rondleiding voor blinde en slechtziende bezoekers – Rijksmuseum

Voor families met kinderen:
In de herfstvakantie zijn er weer gratis instapfamilierondleidingen in de vaste collectie voor kinderen en/of ouders die blind of slechtziend zijn. Deze zijn op 20, 22, 27 en 29 oktober van 14.30 tot 16 uur.
Familierondleiding voor blinden en slechtzienden – Rijksmuseum

De instaprondleidingen zijn gratis. Je kunt ook een privérondleiding boeken voor 30 euro.